Van ONS tot Drieons

ONS-theaterprodukties ontstaat in 1985 in Uden. Hedy Grünewald, René Jagers en Rob Vrolijk vinden het bestaande theater een gruwel en willen anders en beter. Niet gehinderd door opleiding of traditie winnen zij vrijwel meteen de tweede prijs in het landelijke Grand Prix du Theatre. De basis is gelegd voor dit hybride gezelschap waarvoor veelzijdigheid kenmerkender is dan overeenkomstigheid.

In 1990 wordt in Tilburg een nieuw thuis gevonden: Het Theks, later Theater De Vorst. Ons werkt in die tijd met de levens van markante – al dan niet fictieve – personen zoals Paul de Wever, Gerrit Achterberg, Papageno, Jarry’s Superman, Conrads Kurtz of Kaiser Wilhelm. Daarna ontdekt ONS J.M. Coetzee en start het een Coetzee-trilogie. In de personele sfeer blijven René Jagers en Hedy Grünewald en komen Pietjan Dusee (schrijver), Jacq Palinckx (muziek) en Ives Thuwis (dans).

ONS is een beweeglijk gezelschap. Er wordt geëxperimenteerd met locatieproducties en vorm- en tekstcombinaties, met bijzondere of bijna onspeelbare stukken. Er wordt gesnuffeld aan schrijvers als Barnes, Müller en Pourveur. Een andere onbedwingbare interesse is die naar samenwerking. Talloze verbanden in verschillende vormen worden aangegaan. Ons gaat coproducties aan (Boulevard, Zuidpool, Zuidelijk Toneel) en werkt met acteurs die niet voor de hand liggen (Annemarie Prins, Sam Bogaerts, de Roovers e.a.).

Vanaf 1994 neemt ONS voor het eerst Brabantse verhalen als onderwerp, leunend op de antropologische achtergrond van René Jagers. Tegelijk blijft de intense behoefte de formele kant van het theater te onderzoeken. De Aap-serie waarbij Jagers, Thuwis en Palinckx voor het eerst ieder hun eigen stuk maken, is daar uitdrukking van.

Drie Ons ontstaat. De freelance samenwerking van het kernteam Jagers, Grünewald, Thuwis en Palinckx wordt structureel. Drie Ons is op vanzelfsprekende wijze uitgegroeid tot een makerscollectief. Er volgt vanaf 1999 een bombardement aan verrassende en onverwachte voorstellingen: van Woeff, Woeff, Wagner tot Hitch. Soms door één van de vier geïnitieerd, soms samen, altijd door meerdere van Drie Ons uitgevoerd.

In Hitch, een voorstelling naar Rope van Alfred Hitchcock komt in 2000 de gezamenlijke energie van Drie Ons op unieke wijze samen. Hitch blijft dan ook meer dan drie seizoenen terugkeren op de podia. Hier ligt de essentie van Drie Ons: een collectieve voorstelling gebaseerd op intuïtieve samenwerking en ruimte biedend voor een maximale verscheidenheid aan inbreng. De vorm is die van een harmonisch samengestelde chaos, van een multi-interpretabele veelheid. Een veelheid waarin het beeld steeds prominenter wordt en de woorden zich terughoudend opstellen.
Na Hitch stoomt Drie Ons in 2000 op naar een tweede hoogtepunt: Henry. Meer dan Hitch is dit muziektheater: Een volgende voorstelling in deze lijn is Taptoe in 2001. Hier valt de interesse voor de regionale folklore, het eigentijdse theater en de collectieve totaalvorm samen.

Een bijzondere ontwikkeling is die van de samengestelde voorstelling. In de Brabant Shows en Taptoe, en eerder ook al in de Aap-reeks en A.H.1,2,3 blijkt de interesse in projecten waaraan meerdere makers meewerken en die veelal ter plekke geregisseerd worden. In toenemende mate wordt het brede veld aan creativiteit – niet alleen binnen het theater, maar ook binnen de niet-kunsten – het terrein waarop de voorstellingen worden samengesteld en nieuwe vormen worden geconstrueerd. Steeds weer zijn de traditionele grenzen van het theater voor Drie Ons te benauwend.

In de laatste jaren valt een duidelijke tendens te bespeuren. Het beeld (vormgeving, beweging) en de muziek (geluid) worden prominenter. De taal verdwijnt niet, maar wordt compacter en meer deel van het geheel. De verhalen blijven verhalen over individuen in hun gevecht met de wereld. Het gaat echter niet langer om dat ene verhaal of die ene visie. Het gaat om een veelheid aan verhalen en visies die allemaal aan dezelfde kapstok (de voorstelling) zijn op gehangen. Drie Ons biedt een intuïtief en zorgvuldig samengesteld pandemonium aan totaalindrukken waarbinnen de toeschouwer zelf een weg moet zoeken.

Vanaf 2004 draagt Drie Ons het collectieve karakter ook uit in de naam. Niet langer twee woorden, maar één woord, één begrip: Drieons.